Richard Dawkins
Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
Το εγωιστικό γονίδιο
Πεντηκονταετής επετειακή έκδοση
Μετάφραση και επιστημονική επιμέλεια:
Παν. Δεληβοριάς, δρ βιολογίας
Δυο λόγια για το βιβλίο
Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, κάτι ριζικά νέο άρχισε να πλανάται στον αέρα: νέοι τρόποι κατανόησης των φυσικών συστημάτων, νέοι τρόποι σκέψης που θέτουν υπό αμφισβήτηση πολλές από τις βασικές παραδοχές μας. Η βιολογία του νου, οι πρόοδοι στην εξελικτική βιολογία, η φυσική, η τεχνολογία της πληροφορίας, η γενετική, η νευροβιολογία, η ψυχολογία, η μηχανολογία, η χημεία των υλικών: όλα αποτελούν ζωτικής σημασίας θέματα σε σχέση με το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Για πρώτη φορά είχαμε τόσο τα εργαλεία όσο και τη θέληση να καταπιαστούμε με την επιστημονική μελέτη της ανθρώπινης φύσης.
Κανείς δεν διακρίθηκε, δεν επηρέασε και δεν υπήρξε πιο σημαντικός για την επανάσταση της επιστημονικής σκέψης από τον εξελικτικό βιολόγο Richard Dawkins, ο οποίος, πριν από 50 χρόνια, με τη δημοσίευση του βιβλίου του Το εγωιστικό γονίδιο άλλαξε την αντίληψή μας για τη θέση μας στη Φύση.
Ο Dawkins είναι άνθρωπος των ιδεών, των σημαντικών εκείνων ιδεών που πραγματικά επηρεάζουν και αλλάζουν τις ζωές των ανθρώπων —μετασχηματίζοντας και τον τρόπο που σκέφτονται οι άλλοι επιστήμονες, ωθώντας τους να σκεφτούν με έναν διαφορετικό, εποικοδομητικό τρόπο. Αν δεν έχετε διαβάσει το Εγωιστικό γονίδιο, κάντε το τώρα. Και αν το είχατε κάνει κάποτε, ξαναδιαβάστε το τώρα. Είναι το βιβλίο που θα διαβάζεται όλο τον 21ο αιώνα.
Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε το 1976 από το Oxford University Press. Η τριακονταετής επετειακή έκδοσή του έγινε τον Ιούνιο του 2006, ενώ η τεσσαρακονταετής επετειακή έκδοση τον Ιούνιο του 2016. Η πενηντακονταετής επετειακή έκδοση περιλαμβάνει έναν νέο Επίλογο, ο οποίος αναφέρεται στη συνεχιζόμενη απήχηση των ιδεών του βιβλίου σήμερα.
Είπαν για το βιβλίο
• «Τα βιβλία που αφορούν την επιστήμη ανήκουν συνήθως σε δύο κατηγορίες: εκείνα που εξηγούν την επιστήμη στο ευρύ κοινό, αποσκοπώντας στο να εκλεπτύνουν τη σκέψη του· και εκείνα που προσπαθούν να πείσουν τους συναδέλφους επιστήμονες να στηρίξουν μια νέα θεωρία. Τα βιβλία που καταφέρνουν και τα δύο σπανίζουν. Ένα ήταν Η καταγωγή των ειδών του Δαρβίνου. Άλλο ένα είναι το Εγωιστικό γονίδιο του Dawkins. Αυτό, αφότου εκδόθηκε πριν από 40 χρόνια, παραμένει αστραφτερό μπεστ-σέλερ και στοιχείο διαμόρφωσης της επιστημονικής σκέψης. […]».
—Matt Ridley, Nature
• «Το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί, και μπορεί να διαβαστεί, από σχεδόν οποιονδήποτε. Περιγράφει με εξαιρετική μαεστρία μια νέα όψη της θεωρίας της εξέλιξης. […] Φέρει εις πέρας το φαινομενικά ακατόρθωτο έργο της χρησιμοποίησης απλής, μη τεχνικής γλώσσας στην παρουσίαση ορισμένων δυσνόητων και εν μέρει μαθηματικών θεμάτων της πρόσφατης εξελικτικής σκέψης. Αυτά, ιδωμένα επιτέλους στο πλήρες εύρος τους σε τούτο το βιβλίο, θα ξαφνιάσουν και θα αναζωογονήσουν ακόμη και τους ερευνητές βιολόγους, οι οποίοι ίσως νόμιζαν ότι τα γνώριζαν ήδη. Ωστόσο, επαναλαμβάνω, το βιβλίο παραμένει ευκολοδιάβαστο για όποιον κατέχει τις ελάχιστες βασικές επιστημονικές γνώσεις. […]».
—William Hamilton, Βραβείο Κράφουρντ Βιολογίας, Science
• «Το βιβλίο, παρότι γράφτηκε για να διαβάζεται από το ευρύ κοινό, συνιστά σοβαρή συνεισφορά στο πεδίο της βιολογίας. […] Αυτό που προσφέρει είναι μια νέα οπτική του κόσμου μας. […]».
—John Maynard Smith, Βραβείο Κράφουρντ Βιολογίας, The London Review of Books
• «Το βιβλίο αποτελεί μια περίτεχνη επαναδιατύπωση των κεντρικών προβλημάτων της κοινωνιοβιολογίας. […] Είναι εμβριθές, πνευματώδες, ιδιαίτερα καλογραμμένο. […]».
—Σερ Peter Medawar, Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής
• «Το Εγωιστικό γονίδιο έγινε κλασικό από τότε που πρωτοκυκλοφόρησε, πριν από πενήντα χρόνια. Μέσω αυτού, εκατομμύρια κόσμου μπόρεσαν να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εξέλιξη και δημιουργεί την εκπληκτική ποικιλομορφία της ζωής. Πενήντα χρόνια αργότερα, η παρούσα επικαιροποιημένη έκδοση είναι ευπρόσδεκτη όχι μόνο για να συζητηθούν νέες δυνατότητες και ιδέες, αλλά και ως αντίδοτο σε πολλές από τις παρανοήσεις που εξακολουθούν να υφίστανται στο πεδίο της εξελικτικής βιολογίας. […]».
—Venki Ramakrishnan, Βραβείο Νόμπελ Χημείας
• «Το κομψά γραμμένο Εγωιστικό γονίδιο έχει εμπνεύσει πολλές γενιές, εξηγώντας και διανθίζοντας την πιο όμορφη ιδέα της βιολογίας».
—Paul Nurse, Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής
• «Το Εγωιστικό γονίδιο είναι ένα από τα καλύτερα μη μυθοπλαστικά βιβλία των δύο αιώνων που διανύει. Πενήντα χρόνια μετά, αυτό το αριστούργημα αξίζει νέους και παλιούς αναγνώστες. Είναι διαυγές, πνευματώδες και κομψό, και οι ιδέες του, αν και επιφανειακά οικείες, είναι λεπτές και βαθιές».
—Steven Pinker, Πανεπιστήμιο Harvard
Ο συγγραφέας
Richard Dawkins
Ο Richard Dawkins είναι βρετανός ηθολόγος και εξελικτικός βιολόγος. Κατείχε την έδρα Charles Simonyi για την Κατανόηση της Επιστήμης από το Ευρύ Κοινό στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μέχρι το 2008, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Σήμερα είναι ομότιμος καθηγητής του New College, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το συγγραφικό του έργο τού έχει αποφέρει επί τιμή διδακτορίες στην επιστήμη και στα γράμματα. Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Βραβείο της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας το 1987, το Βραβείο Michael Faraday της Βασιλικής Εταιρείας το 1990, το Βραβείο Nakayama το 1994, το Διεθνές Βραβείο Cosmos το 1997, το Βραβείο Kistler το 2001, το Βραβείο Shakespeare το 2005, το Βραβείο Lewis Thomas για Συγγραφικό Έργο στην Επιστήμη (2006) και το Βραβείο Nierenberg για Επιστημονικό Έργο χάριν του Δημοσίου Συμφέροντος (2009).
Τα περιεχόμενα του βιβλίου
Πρόλογος στην τριακονταετή επετειακή έκδοση
Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση
Προλογικό σημείωμα στην πρώτη έκδοση
Πρόλογος στην πρώτη έκδοση
Γιατί υπάρχουν οι άνθρωποι;
Οι αντιγραφείς
Αθάνατα σπειράματα
Η γονιδιακή μηχανή
Επιθετικότητα: σταθερότητα και η εγωιστική μηχανή
Γονιδιοτεχνία
Οικογενειακός προγραμματισμός
Η μάχη των γενεών
Η μάχη των φύλων
Εσύ ξύσε μου την πλάτη και εγώ θα σε καβαλήσω
Μιμίδια: οι νέοι αντιγραφείς
Τα καλά παιδιά τερματίζουν πρώτα
Το μακρύ χέρι του γονιδίου
Επίλογος στην τεσσαρακονταετή επετειακή έκδοση
Επίλογος στην πεντηκονταετή επετειακή έκδοση
Σημειώσεις
Βιβλιογραφία
Ευρετήριο
