14 Σεπτεμβρίου 2026
Νέες τεχνολογίες για λιγότερες εισροές, εξοικονόμηση νερού και ενέργειας και καλύτερες αποφάσεις στην αγροτική παραγωγή – Ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ενημερώθηκε για τις εφαρμογές του έργου
Τον τρόπο με τον οποίο η επιστημονική γνώση και οι νέες τεχνολογίες μπορούν να μετατραπούν σε πρακτικές και οικονομικά βιώσιμες λύσεις για τον παραγωγό ανέδειξε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, μέσα από τη συζήτηση για το AGRILABS – Αγροτικά Βιωματικά Εργαστήρια.
Το πάνελ με τίτλο «Βιωματικό Εργαστήριο: Η Καινοτομία στην Αγροτική Παραγωγή – Living Labs, τεχνολογία και βιώσιμη διαχείριση πόρων για το νέο παραγωγικό πρότυπο της αγροδιατροφής» πραγματοποιήθηκε στο stage του Περιπτέρου 7 του Υπουργείου Ανάπτυξης, με τη συμμετοχή του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Καθηγητή Χαράλαμπου Μπιλλίνη, της Αντιπρυτάνεως Έρευνας, Καινοτομίας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Διά Βίου Εκπαίδευσης, Καθηγήτριας Χρυσής Λασπίδου, του Καθηγητή και Προέδρου του Τμήματος Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Νικόλαου Κατσούλα και του Καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Αθανάσιου Κοράκη.
Ο Υπουργός Ανάπτυξης ενημερώθηκε για τις εφαρμογές του AGRILABS
Λίγο πριν από την έναρξη της συζήτησης, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, ο οποίος είχε προηγουμένως τοποθετηθεί στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Υπουργείου στη ΔΕΘ, επισκέφθηκε τον ειδικά διαμορφωμένο χώρο επίδειξης του AGRILABS και ενημερώθηκε από την ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τεχνολογίες που αναπτύσσονται και δοκιμάζονται στο πλαίσιο του έργου.
Μεταξύ άλλων, παρουσιάστηκε σύστημα άρδευσης με δυνατότητα εξ αποστάσεως παρακολούθησης και διαχείρισης, καθώς και εφαρμογές που αξιοποιούν drones και δεδομένα πεδίου για τον εντοπισμό των πραγματικών αναγκών της καλλιέργειας, ώστε οι παρεμβάσεις να γίνονται στοχευμένα και μόνο όπου απαιτούνται.
Παρουσιάστηκε επίσης σύστημα παρακολούθησης και αναγνώρισης εντόμων μέσω παγίδων και αυτοματοποιημένων καμερών, με στόχο ο παραγωγός να γνωρίζει ποια είδη υπάρχουν και σε ποια ένταση, πριν αποφασίσει αν και πώς πρέπει να επέμβει. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να περιορίσει τους γενικευμένους ή προληπτικούς ψεκασμούς, μειώνοντας τόσο τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων όσο και το κόστος για τον παραγωγό.
Στον ίδιο χώρο παρουσιάστηκε και μικρής κλίμακας θερμοκηπιακή εγκατάσταση με φωτοβολταϊκά, ως παράδειγμα της σύνδεσης της σύγχρονης παραγωγής με την αποδοτικότερη χρήση ενέργειας.
Η επίσκεψη είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς το AGRILABS υλοποιείται με χρηματοδότηση του Υπουργείου Ανάπτυξης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, με προϋπολογισμό 4 εκατ. ευρώ για τον άξονα των Αγροτικών Βιωματικών Εργαστηρίων.
Από την τεχνολογική δυνατότητα στην πραγματική εφαρμογή
Κεντρικό θέμα της συζήτησης ήταν το χάσμα που συχνά υπάρχει ανάμεσα στην ανάπτυξη μιας νέας τεχνολογίας και στην πραγματική υιοθέτησή της από τον παραγωγό.
Τα Living Labs επιχειρούν ακριβώς να γεφυρώσουν αυτό το χάσμα: λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες και φέρνουν μαζί ερευνητές, παραγωγούς, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς για τον συν-σχεδιασμό, τη δοκιμή και τη συνεχή βελτίωση νέων λύσεων.
Στο AGRILABS, οι παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με τις νέες τεχνολογίες και να τις δοκιμάσουν στις περίπου 800 στρεμμάτων αγροτικές εκτάσεις και στις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε συνεργασία με επιστήμονες και καινοτόμες επιχειρήσεις. Στόχος είναι να μπορούν να διαπιστώνουν στην πράξη όχι απλώς αν μια τεχνολογία λειτουργεί, αλλά τι αποτέλεσμα έχει, πόσο κοστίζει και αν μπορεί να εφαρμοστεί στη δική τους παραγωγή.
Ο Πρύτανης Χαράλαμπος Μπιλλίνης ανέδειξε τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στην παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής, ιδιαίτερα μετά τις καταστροφές που προκάλεσαν τα ακραία καιρικά φαινόμενα των προηγούμενων ετών. Έδωσε έμφαση στην ανάγκη η πανεπιστημιακή γνώση να μην παραμένει μέσα στα εργαστήρια, αλλά να μεταφέρεται στον παραγωγό και να συμβάλλει στη μετάβαση σε νέες τεχνικές, καλλιέργειες και παραγωγικά μοντέλα.
Η Χρυσή Λασπίδου ανέδειξε τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, και ιδιαίτερα του νερού, ως βασική προϋπόθεση για ένα ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο στη Θεσσαλία. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία του μοντέλου των Living Labs για τη δημιουργία εμπιστοσύνης ανάμεσα στους παραγωγούς και τις νέες τεχνολογίες, αλλά και για τη μετάβαση των λύσεων που αποδεικνύονται αποτελεσματικές από το πιλοτικό στάδιο στην επιχειρηματική αξιοποίηση και την αγορά.
Ο Αθανάσιος Κοράκης παρουσίασε τις δυνατότητες που δημιουργεί η σύνδεση αισθητήρων, δικτύων, Τεχνητής Νοημοσύνης, drones, ρομποτικών συστημάτων και Ψηφιακών Διδύμων. Το ζητούμενο δεν είναι η τεχνολογία ως αυτοσκοπός, αλλά η μετατροπή των δεδομένων που συλλέγονται από το χωράφι ή την κτηνοτροφική μονάδα σε καλύτερες και πιο έγκαιρες αποφάσεις, με μετρήσιμη επίδραση στις εισροές, στο κόστος και στην παραγωγή.
Στην καρδιά της τεχνολογικής υποδομής του AGRILABS βρίσκεται άλλωστε η ανάπτυξη ανοικτής πλατφόρμας Digital Twin σε επίπεδο φάρμας, η οποία θα μπορεί να συνδυάζει πληροφορίες από αισθητήρες εδάφους και φυτών, μετεωρολογικά και δορυφορικά δεδομένα, drones και κάμερες, με στόχο τη δημιουργία ενός εύχρηστου συστήματος υποστήριξης αποφάσεων για τον παραγωγό και τη βέλτιστη χρήση νερού και ενέργειας.
Ο Νικόλαος Κατσούλας επικεντρώθηκε στη μετάφραση της τεχνολογικής καινοτομίας σε πραγματικές συνθήκες παραγωγής, με ιδιαίτερη αναφορά στα σύγχρονα θερμοκήπια. Η δυνατότητα ακριβέστερου ελέγχου του μικροκλίματος, της άρδευσης, της θρέψης και της ενέργειας επιτρέπει να αξιολογηθεί με συγκεκριμένους δείκτες το όφελος μιας νέας λύσης: από την αύξηση της απόδοσης και την ποιότητα του προϊόντος έως την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας και τον χρόνο απόσβεσης της επένδυσης.
Τεχνολογία που πρέπει να αποδεικνύει την αξία της
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών, αλλά έθεσε και τα κρίσιμα ερωτήματα για την πραγματική υιοθέτησή τους: πόσο κοστίζουν, αν είναι προσιτές και εύχρηστες για τον μέσο παραγωγό, πώς μετριέται το όφελός τους και πώς αποφεύγεται ο κίνδυνος μιας αγροτικής παραγωγής «δύο ταχυτήτων», στην οποία πρόσβαση στις νέες λύσεις θα έχουν μόνο οι μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις.
Το AGRILABS έχει σχεδιαστεί ακριβώς ως ένα περιβάλλον όπου μια τεχνολογία δεν χρειάζεται απλώς να είναι καινοτόμος. Πρέπει να μπορεί να δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες, να αξιολογηθεί με πραγματικά δεδομένα και να αποδείξει ότι δημιουργεί αξία πριν περάσει σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Μέσα από διαδοχικούς κύκλους πειραματισμού, θα δοκιμάζονται εφαρμογές στη φυτική και ζωική παραγωγή με συγκεκριμένο πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης, με τη συμμετοχή νέων επιστημόνων, παραγωγών, νεοφυών και καινοτόμων επιχειρήσεων.
Το έργο αποτελεί μέρος του ευρύτερου αναπτυξιακού σχεδιασμού του Αγροδιατροφικού Τεχνολογικού Πάρκου OnePlanet-Thessaly και της στρατηγικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για στενότερη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, τη μεταφορά τεχνολογίας και την επιχειρηματικότητα.
