Θεσμική κατοχύρωση της δυνατότητας μεμονωμένων εθελοντών – φιλόζωων πολιτών να προωθούν αδέσποτα ζώα προς υιοθεσία μέσω της Πανελλήνιας Πλατφόρμας Υιοθεσίας και αναστολή επιβολής των διοικητικών προστίμων
Προς: Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ζώων Συντροφιάς του ΥΠΕΣ,
και δια αυτής στον Υπουργό Εσωτερικών
Αξιότιμε κύριε Ειδικέ Γραμματέα
Με την παρούσα επιθυμούμε να θέσουμε υπόψη σας ένα ζήτημα, που ανακύπτει κατά την εφαρμογή του ν. 4830/2021 και του κανονιστικού πλαισίου λειτουργίας του Εθνικού Μητρώου Ζώων Συντροφιάς και αφορά μία ιδιαίτερα σημαντική κατηγορία πολιτών: τους μεμονωμένους εθελοντές – φιλόζωους, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην προστασία και περίθαλψη αδέσποτων ζώων, χωρίς να είναι μέλη ή εκπρόσωποι φιλοζωικού σωματείου ή οργάνωσης και χωρίς να διαθέτουν καταφύγιο.
Η συμβολή των πολιτών αυτών στη διαχείριση των αδέσποτων ζώων είναι, στην πράξη, σημαντική. Πολίτες περισυλλέγουν τραυματισμένα ή ασθενή ζώα, αναλαμβάνουν με δικές τους δαπάνες την περίθαλψή τους, τα φιλοξενούν προσωρινά και αναζητούν στη συνέχεια κατάλληλο πρόσωπο για την υιοθεσία τους.
Το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο αναγνωρίζει ήδη σε σημαντικό βαθμό τη συμμετοχή του ιδιώτη στη φροντίδα των αδέσποτων ζώων. Ειδικότερα, η υπ’ αριθ. 23/67430/23.12.2025 εγκύκλιος της Ειδικής Γραμματείας διευκρινίζει ότι επιτρέπεται η περισυλλογή αδέσποτου από ιδιώτη για τη μεταφορά του σε κτηνιατρείο και την παροχή κτηνιατρικής περίθαλψης, καθώς και για την υιοθεσία ημίαιμου αδέσποτου ζώου από τον ίδιο τον περισυλλέξαντα.
Επιτρέπει επίσης την περισυλλογή για στείρωση, περίθαλψη και επανένταξη υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται σε αυτή.
Παράλληλα, ο Ν.4830/2021 αναγνωρίζει τον θεσμό του αναδόχου.
Ως ανάδοχος νοείται το φυσικό πρόσωπο που φιλοξενεί προσωρινά ένα ή περισσότερα αδέσποτα ζώα μέχρι την υιοθεσία τους. Η αναδοχή, επομένως, αποτελεί ήδη θεσμοθετημένο τρόπο συμμετοχής φυσικών προσώπων στη φροντίδα αδέσποτων ζώων.
Το ζήτημα όμως εμφανίζεται όταν ο μεμονωμένος εθελοντής δεν επιθυμεί να υιοθετήσει ο ίδιος το ζώο, αλλά το περισυλλέγει, το περιθάλπει ή το φιλοξενεί και επιθυμεί να αναζητήσει νόμιμα τρίτο πρόσωπο που θα το υιοθετήσει.
Το κενό στην πρόσβαση στην Πλατφόρμα Υιοθεσίας
Το άρθρο 7 του ν. 4830/2021 προβλέπει τη λειτουργία της Πανελλήνιας Πλατφόρμας Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς στο ΕΜΖΣ και καθορίζει τη διαδικασία προώθησης των αδέσποτων ζώων προς υιοθεσία.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 13 του νόμου: «αγγελίες για υιοθεσία σκύλων και γατών επιτρέπονται μόνο εφόσον συνοδεύονται από τον υπερσύνδεσμο της συγκεκριμένης υιοθεσίας που έχει αναρτηθεί στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας».
Η ρύθμιση αυτή είναι απολύτως κατανοητή από την άποψη της ιχνηλασιμότητας των ζώων και της αποτροπής της παράνομης εμπορίας υπό τον μανδύα της υιοθεσίας.
Ωστόσο, η υπ’ αριθ. 23726/30.4.2026 υπουργική απόφαση, ΦΕΚ Β΄ 2525/5.5.2026, η οποία καθορίζει τους όρους λειτουργίας του ΕΜΖΣ, προβλέπει στο άρθρο 7 παρ. 4 ότι πρόσβαση για την καταχώριση εγγραφής στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας έχουν αποκλειστικά:
-οι αρμόδιοι πιστοποιημένοι υπάλληλοι των δήμων,
-τα φιλοζωικά σωματεία και οι οργανώσεις που έχουν καταχωριστεί στο αντίστοιχο Υπομητρώο και
-τα πρόσωπα που διαθέτουν καταφύγιο εγγεγραμμένο στο Υπομητρώο Καταφυγίων.
Δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των προσώπων αυτών ο μεμονωμένος εθελοντής – φιλόζωος πολίτης ως αυτοτελής κατηγορία χρήστη.
Μάλιστα, η ίδια υπουργική απόφαση προβλέπει ότι η επιτυχής καταχώριση του ζώου στην Πλατφόρμα δημιουργεί τον μοναδικό υπερσύνδεσμο, που πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύει κάθε μεταγενέστερη αγγελία σε ιστοσελίδα, έντυπο ή μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Δημιουργείται επομένως ένα πρακτικό και κανονιστικό πρόβλημα: ο μεμονωμένος εθελοντής που έχει υπό τη φροντίδα του ένα αδέσποτο και επιθυμεί να του βρει νέο ιδιοκτήτη δεν μπορεί αυτοτελώς να πραγματοποιήσει το πρώτο και αναγκαίο βήμα της νόμιμης διαδικασίας, δηλαδή να δημιουργήσει την εγγραφή του ζώου στην Πανελλήνια Πλατφόρμα και τον αντίστοιχο υπερσύνδεσμο.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι ο νόμος δεν αντιμετωπίζει τον υπερσύνδεσμο ως
προαιρετικό στοιχείο. Η ανάρτηση αγγελίας υιοθεσίας χωρίς την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων υπάγεται στο σύστημα διοικητικών κυρώσεων του άρθρου 35.
Πρόταση θεσμικής λύσης
Θεωρούμε ότι το παραπάνω ζήτημα μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς να υποχωρήσει ούτε κατ’ ελάχιστον το επίπεδο ελέγχου, ιχνηλασιμότητας και προστασίας των ζώων που επιδιώκει ο ν. 4830/2021.
Προτείνουμε, συνεπώς:
- Τη θεσμοθέτηση ειδικής κατηγορίας «Εγγεγραμμένου Μεμονωμένου Εθελοντή – Φιλόζωου» και τη δημιουργία αντίστοιχου Υπομητρώου στο ΕΜΖΣ. Η εγγραφή να πραγματοποιείται κατόπιν ταυτοποίησης του αιτούντος, με συγκεκριμένο μοναδικό αριθμό εγγραφής και με τις αναγκαίες εγγυήσεις ελέγχου.
- Την παροχή περιορισμένου
δικαιώματος πρόσβασης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας, αποκλειστικά για συγκεκριμένα αδέσποτα ζώα τα οποία βρίσκονται αποδεδειγμένα υπό τη φροντίδα του εγγεγραμμένου εθελοντή. Η πρόσβαση αυτή θα έχει ως σκοπό την καταχώριση του ζώου προς υιοθεσία, τη δημιουργία του προβλεπόμενου μοναδικού υπερσυνδέσμου και την ενημέρωση της εγγραφής μέχρι την ολοκλήρωση της υιοθεσίας.
- Τη θέσπιση συγκεκριμένων προϋποθέσεων και ασφαλιστικών δικλίδων, όπως έλεγχος μέσω του Μητρώου Παραβατών του άρθρου 36 του ν. 4830/2021, υποχρέωση ηλεκτρονικής σήμανσης και καταγραφής του ζώου, πλήρης ιχνηλασιμότητα των ενεργειών του χρήστη και δυνατότητα αναστολής ή διαγραφής του από το Υπομητρώο σε περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας.
Ήδη το ΕΜΖΣ προβλέπει διαλειτουργικότητα με το Μητρώο Παραβατών και αποκλεισμό εγγεγραμμένων παραβατών από κρίσιμες ιδιότητες σχετικές με την κατοχή και αναδοχή ζώων.
- Ως προς τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, προτείνεται τα πλήρη στοιχείαταυτοποίησης του εθελοντή να είναι διαθέσιμα στις αρμόδιες αρχές και στους κατά νόμο εξουσιοδοτημένους χρήστες, ενώ στη δημόσια αγγελία να εμφανίζονται μόνο τα στοιχεία που είναι αναγκαία για την επικοινωνία και την πραγματοποίηση της υιοθεσίας, με εφαρμογή των αρχών της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της ελαχιστοποίησης των δεδομένων.
Σελ. 3 από 5 – ΔΝΕΜ 1245
Η ίδια η ισχύουσα ΥΑ προβλέπει ήδη ότι οι πληροφορίες της Πανελλήνιας Πλατφόρμας είναι δημόσια προσβάσιμες, αλλά ειδικά ο ανάδοχος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει εάν θα εμφανίζονται τα προσωπικά του στοιχεία.
Συνεπώς υπάρχει ήδη στο πληροφοριακό σύστημα η βασική λογική διαφοροποίησης μεταξύ των στοιχείων που απαιτούνται για την ταυτοποίηση ενός προσώπου και εκείνων που δημοσιοποιούνται.
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ανεξέλεγκτης παράλληλης κατηγορίας «διαχειριστών αδέσποτων». Αντίθετα, αποσκοπεί ακριβώς στο αντίθετο: στην ένταξη της υπαρκτής δράσης των μεμονωμένων εθελοντών σε ένα ελεγχόμενο, επώνυμο και απολύτως ιχνηλάσιμο θεσμικό πλαίσιο.
Η σημερινή πραγματικότητα είναι ότι ένας σημαντικός αριθμός πολιτών περιθάλπει και φιλοξενεί αδέσποτα ζώα χωρίς να ανήκει σε φιλοζωικό σωματείο και χωρίς να διαθέτει καταφύγιο.
Η Πολιτεία έχει συμφέρον η δραστηριότητα αυτή να μην παραμένει εκτός του οργανωμένου συστήματος, αλλά να ενταχθεί στο ΕΜΖΣ με συγκεκριμένα δικαιώματα, υποχρεώσεις και ελέγχους.
Tέλος, μέχρι της νομοθετικής ρύθμισης των ανωτέρω ζητάμε το “πάγωμα” των διοικητικών προστίμων, κατά τον ίδιο τρόπο που έγινε δεκτό αντίστοιχο αίτημα της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Ελλάδας τον Σεπτέμβριο του 2025, καθώς και την ενημέρωση όλων των ελεγκτικών αρχών για την αναστολή της επιβολής των σχετικών προστίμων.
– Επειδή, έχουμε έννομο συμφέρον για την κατάθεση της παραπάνω πρότασης.
– Επειδή, άγνοια νόμων δεν νοείται στον πολίτη πολλώ δε μάλλον στις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες.
– Αναλυτικότερα σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, αφενός «όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου» και αφετέρου «οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας».
Για τους λόγους αυτούς ζητάμε έχοντας πλήρη θεσμική αρμοδιότητα να εξετάσετε τη δυνατότητα σχετικής νομοθετικής και κανονιστικής παρέμβασης και για τα δύο
Σελ. 4 από 5 – ΔΝΕΜ 1245
αιτηματά μας, ώστε αφενός να θεσμοθετηθεί το Υπομητρώο Μεμονωμένων Εθελοντών και να αποδοθεί στους πιστοποιημένους χρήστες του περιορισμένη πρόσβαση στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας για τα ζώα που τεκμηριωμένα βρίσκονται υπό τη φροντίδα τους και αφετέρου να ικανοποιηθεί το αίτημα της αναστολής των διοικητικών προστίμων.
Επίσης, θα παρακαλούσαμε να μας απαντήσετε στα δύο ερωτήματα, που θέσαμε στην Νομική Σύμβουλο κα Έλενα Αρβανίτη, εκ των οποίων το ένα αφορά το θέμα των αναπληρωματικών μελών των δύο εκπροσώπων των Φιλοζωικών Συλλόγων στην 5μελή επιτροπή των Δήμων και το άλλο, το οποίο θέσαμε για 2η φορά, αφορά ζητήματα περισυλλογής.
Σας ευχαριστούμε,
Με εκτίμηση,
Για την Πανελλήνια Ομοσπονδία ΝΕΜΕΣΙΣ,
Για τα Ζώα, το Περιβάλλον και την Κατάργηση του Κυνηγιού
Για την Πανελλήνια Ομοσπονδία ΝΕΜΕΣΙΣ,
Για τα Ζώα, το Περιβάλλον και την Κατάργηση του Κυνηγιού
Η Πρόεδρος,
Νατάσα Μπομπολάκη, Νομικός
Ο Αντιπρόεδρος Α΄,
Θανάσης Γούναρης, Εκπαιδευτικός
Η Γενική Γραμματέας,
Ρένα Σπηλιοπούλου Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας
